RT Audacity - шаблон joomla Оригами
Image is not available
Slider
Image is not available
Slider
111   312 23

مطالب علمی-پژوهشی

علمی-پژوهشی

  • 1
  • 2
  • 3

آزمایش های تشخیص طبی کلیه ها

آزمایش های تشخیص طبی کلیه ها

آزمایش های تشخیص طبی کلیه، گاهی برای بررسی وضعیت سلامت کلیه ها الزامی است و می توان از آزمایش های مختلف تشخیص طبی که امروزه قابل اجراست استفاده نمود

کراتینین

کراتینین در علم پزشکی به اختصار Creat نوشته و خوانده می شود. از این فاکتور برای سنجش وضعیت سلامت و بیماری کلیه ها استفاده می شود. ناگفته پیداست غیر طبیعی بودن اندازه این فاکتور در بدن نیز به معنی بر هم ریختن نگران کننده وضعیت کلیه ها خواهد بود.

در شرایطی که فرد، مشکوک به نارسایی کلیوی باشد و یا بنا به دلایلی در معرض ابتلا به نارسایی های کلیه قرار داشته باشد، پزشک درخواست انجام این آزمایش را می کند. برای سنجیدن این فاکتور نیز نیاز به نمونه خونی خواهد بود که از رگ گرفته می شود و با استفاده از ۱۰ سی سی خونی که در آزمایشات روتین خون گرفته می شود این فاکتور را نیز می توان بررسی کرد.

در حقیقت در این آزمایش، میزان کراتینین موجود در خون اندازه گیری می شود و در برخی موارد با آزمایش ادرار نیز می توان میزان موجود این ماده را اندازه گیری کرد و مورد بررسی قرار داد.

کراتین که معرف حضور همگان هست. این ماده به طور طبیعی در مواد غذایی حیوانی و خصوصاً در گوشت قرمز یافت می شود و نمونه های سنتتیک آن نیز در قالب مکمل های غذای به وفور عرضه می گردد. همانگونه که ذکر شد این ماده به طور طبیعی در بدن نیز به مقدار کم یافت می شود ولی در اغلب موارد ورزشکاران از مکمل های حاوی این ترکیب استفاده کرده و در برخی موارد نیز استفاده های افراطی از این مکمل ها می کنند.

کراتینین که به عنوان یکی از فاکتورهای سنجش سلامت کلیه ها مورد بررسی قرار می گیرد در حقیقت از شکسته شدن کراتین موجود در بافت های عضلانی حاصل می شود و به نوعی می توان گفت که برای بدن حکم زباله و ماده سمی را داشته و باید هر چه سریع تر از بدن دفع شود چرا که انباشته شدن آن در بدن منجر به بروز بیماری و تبعات منفی خواهد شد.

زمانی که کراتین در عضلات شکسته شده و تولید انرژی می کند کراتینین از آن حاصل می شود و سهم عمده ای از کراتینینی که از شکسته شدن کراتین در عضلات حاصل می شود از طریق کلیه ها از بدن خارج می گردد. در شرایط طبیعی که همه چیز روند عادی خود را طی می کند و میزان شکسته شدن کراتین در عضلات در حد و اندازه طبیعی و نرمال است میزان موجود کراتینین در خون و میزان موجود این ماده در ادرار نیز در محدوده نرمال خواهد بود ولی توجه داشته باشید که فعالیت های شدید بدنی در طول روز که تمرین با وزنه یکی از این نمونه فعالیت هاست موجب افزایش شکستن کراتین در عضلات شده و همین مسئله نیز موجب تجمع بیش از حد و افزایش کراتینین موجود در خون و ادرار می گردد.

بنابراین با توجه به این مقدمه کوتاه، افزایش محسوس ولی نه چندان چشمگیر این فاکتور در خون ورزشکاران را تا حدودی می توان طبیعی قلمداد کرد. ولی با این وجود از این حقیقت نمی توان گذشت زمانی که بدن را به سیل مکمل های کراتینی می بندید با بالا رفتن شدید کراتینین موجود در خون و ادرار و تبعات منفی آن در بدن نیز مواجه خواهید شد.

میزان کراتینین تولید شده در بدن به وزن فرد، به حجم توده عضلانی، میزان فعالیت بدنی فرد در طول روز و حتی به تغذیه ای که فرد در طول روز دارد بستگی خواهد داشت. به دلیل اینکه معمولاً وزن و حجم توده عضلانی و همچنین میزان فعالیت مردان در طول روز تا حدودی بیشتر از زنان می باشد می توان انتظار داشت که میزان کراتینین موجود در خون و ادرار مردان تا حدودی بیشتر از میزان کراتینین موجود در خون و ادرار زنان باشد.

میزان نرمال کراتینین بین ۰.۶ تا ۱.۴ میلی گرم در دسی لیتر بوده که بطور کلی در خانم ها پایین تر از آقایان است و در کودکان معمولاً زیر ۱ میلی گرم در دسی لیتر می باشد.

BUN

تست کراتینین معمولاً به همراه تست اوره خون که در نتیجه آزمایشات خون به صورت BUN نوشته می شود درخواست می گردد. حتماً می دانید که BUN مخفف کلمات و ترکیب BLOOD UREA NITROGEN است.

این دو فاکتور اگر چه در اغلب موارد و در صورتی که فرد، مشکوک به نارسایی و مشکلات کلیوی باشد درخواست می شود ولی با این وجود ارتباط تنگاتنگی با متابولیسم بدن دارند و در این موارد نیز می توان از این تست ها کمک گرفت و از این رو این فاکتورها را در آزمایش های روتین و دوره ای که برای کنترل وضعیت جسمی انجام می شود نیز می بینیم.

انجام دوره ای این آزمایشات برای افرادی که اولاً از استروئیدها و خصوصاً استروئیدهای تاثیر گذار بر سلامت کلیه ها استفاده کرده و از سوی دیگر در تغذیه ی روزانه ی خود حجم افراطی و عظیمی از پروتئین را وارد بدن کرده و یا از مکمل ها و خصوصاً مکمل های کراتینی و پروتئینی در طول روز استفاده کرده اند صد در صد الزامی بوده است.

میزان نرمال اوره خون حدود ۱۵ تا ۴۰ میلی گرم در دسی لیتر است که در هنگام مصرف غذاهای گوشتی می توان افزایش مختصر را قابل قبول و قابل پیش بینی دانست.

Creatinine Clearance

با سنجش و مقایسه ی میزان کراتینین موجود در ادرار و خون می توان عملکرد کلیه ها را به خوبی سنجید به نحوی که گاه ممکن است کلیه ها به دلیل برخی ناراحتی هایی که در بافت های حساس این ارگان ها بروز می کند از فیلتر کردن و پالایش کردن کراتینین عاجز بمانند و مقدار این ماده در ادرار کم و در خون بالا برود.

بالا بودن کراتینین موجود در خون به معنی یکی از موارد زیر خواهد بود و صد البته در برخی موارد، این ناهنجاری در اثر بروز مجموعه ای از این موارد در بدن رخ می دهد:

  • تخریب رگهای خونی بافتهای کلیه ها، در مورد پرورش اندام کاران در اغلب موارد در اثر استفاده های افراطی و طولانی مدت از استروئیدها و خصوصاً استروئیدهای حیوانی رخ می دهد و گاه با خونریزی از طریق ادرار و دیده شدن خون در ادرار و تیره شدن رنگ ادرار همراه است و این در حالی است که این مشکل در برخی موارد در اثر عفونت نیز رخ داده است.
  • مرگ سلول های کلیوی، که باز هم در اثر مصرف افراطی و افسار گسیخته و حتی در برخی موارد توام با احتیاط استروئیدهای حیوانی در بین ورزشکاران رشته های قدرتی دیده می شود و این در حالی است در مواردی که با دوپینگ و داروهای ممنوعه سر و کار نداریم می توان دلایل دیگر را نیز برای این مرگ و میر محتمل دانست.
  • ناراحتی های پروستات، سنگ کلیه و دیگر مشکلاتی که سیستم و مجاری ادراری را تحت تاثیر قرار می دهد نیز گاه به بر هم خوردن تعادل کراتینین در خون و ادرار می انجامد.
  • کاهش جریان خون به سمت کلیه ها که گاه به دلیل شوک، کم آبی بدن، مشکلات قلبی و عروق، تصلب شرائین و حتی دیابت رخ می دهد نیز به برهم خوردن تعادل کراتینین در بدن ختم می شود.
  • تجزیه ی بافت های عضلانی به دلایل ورزشی را نیز می توان یکی دیگر از دلایل بر هم خوردن بالانس کراتینین دانست و این مشکل در برخی موارد در اثر بروز برخی ناهنجاری ها در بافت عضلانی نیز رخ داده است.
  • در برخی موارد که بافت های عضلانی در اثر ابتلاء به برخی بیماری های نادر و یا در اثر برخی دلایل دیگر تجزیه می شوند نیز میزان کراتینین در خون بالا می رود.

داروهایی همانند Aminoglycosides که به عنوان بارزترین نمونه از این دسته می توان به داروی جنتامایسین اشاره کرد و همچنین استروئیدهای حیوانی خصوصاً بولدنون و ترنبولون استات و پارابولان و امثالهم برای کلیه ها سمی بوده و موجب تخریب بافت های کلیوی شده و میزان کراتینین در خون و ادرار را افزایش می دهند. از دیگر داروهایی که موجب افزایش میزان کراتینین در خون می شود می توان به دسته داروهای Cephalosprins اشاره کرد که داروی Cefoxitin شناخته شده ترین داروی این گروه می باشد با این تفاوت که این دسته از داروها موجب تخریب بافت کلیه ها نمی شوند.

BUN/Creatinine ratio

در برخی موارد پزشک برای تعیین و تشخیص نوع ضایعه ای که رخ داده است نیاز به بررسی نسبت بین کراتینین و BUN پیدا می کند. نسبت BUN به کراتینین معمولاً در بدن افراد سالم و طبیعی بین ۱۰ به ۱ الی ۲۰ به ۱ بوده و بر هم خوردن این نسبت در اغلب موارد به معنی مختل شدن جریان خون به سمت کلیه هاست.

از جمله ی این موارد می توان به مشکلات قلبی و عروقی و صد البته به دهیدراته شدن بدن اشاره کرد. قابل توجه افرادی که در تمام طول سال و یا دست کم در برخی ماه های سال در رژیم های مهار شدید آب قرار داشته و این رژیم ها را برای کات کردن بدن الزامی می دانند!

در مواردی که فرد قرار است بر روی سن رفته و به اجرای نمایش فیگور بپردازد، رژیم های کم آب و مهار مصرف آب و تشدید دفع آب را شاید بتوان قابل توجیه دانست هر چند در این شرایط نیز فشار سنگینی بر کلیه ها و بدن وارد شده و فجایعی در بدن رقم می خورد ولی هرگز نمی توان چنین رژیم هایی را در مورد افرادی پذیرفت که قصد لاغری و کم کردن وزن برای رسیدن به تناسب اندام معمولی و عادی دارند.

بر هم خوردن این بالانس همچنین ممکن است در شرایطی که در مصرف پروتئین افراط می کنید نیز دیده شود، پس به اندازه از پروتئین ها و مکمل ها استفاده کنید و بدن را به سیل پروتئین ها و مکمل های پروتئینی نبندید.

اسید اوریک خون

اسید اوریک ترکیبی نیتروژن دار و محصول تجزیه ی پورین ها یعنی واحد ساختمانی DNA در هسته سلول ها می باشد. ۷۵ درصد اسید اوریک توسط کلیه و ۲۵ درصد آن از طریق روده ها دفع می شود. هنگامی که سطح سرمی اسید اوریک در خون بالا می رود فرد ممکن است دچار نقرس گردد. نقرس نوعی آرتریت یا همان التهاب مفاصل است که به علت رسوب کریستال های اسید اوریک در بافت های اطراف غضروف ها پدید می آید. چنانچه غلظت اسید اوریکِ ادرار به حد اشباع برسد ممکن است کریستالی شده و تشکیل سنگ کلیه داده و سبب انسداد میزنای (حالب) گردد.

اسید اوریک عمدتاً در کبد ساخته می شود. بخشی از هسته ی سلول های مرده ی بدن پس از تجزیه شدن به اسید اوریک تبدیل می شوند. همچنین مصرف غذاهای حاوی سلول های گیاهی و جانوری بخصوص گوشت قرمز، گوشت سفید و حبوبات به میزان زیاد می تواند اسید اوریک خون را بالا ببرد. اسیدی شدن خون که به طور مثال در اثر خوردن زیاد آبلیمو و ترشیجات رخ می دهد ممکن است اسید اوریک خون را افزایش دهد.

گاهی هم ممکن است کاهش دفع اسید اوریک که در اثر عواملی همانند نارسایی کلیه ها رخ می دهد سبب افزایش آن در خون گردد. در مبتلایان به بیماری سرطان که سرعت نوسازی و تجزیه ی پورین و DNA  بسیار زیادتر از افراد سالم است اسید اوریک ممکن است بالاتر از حد نرمال باشد. استرس زیاد هم موجب افزایش سطح سرمی اسید اوریک می گردد. میزان نرمال اسید اوریک خون در انسان های سالم بین ۳.۶ الی ۸.۳  میلی گرم در دسی لیتر می باشد.