RT Audacity - шаблон joomla Оригами

مقالات منتخب

خروج پاتوژن‌های با پتانسیل ایجاد پاندمی از آزمایشگاه‌های تحقیقاتی

پاتوژن

چکیده

سابقه و هدف: در لیست ارائه ‌شده توسط بنیاد چالش‌های جهانی(GCF) که در سال 2016 منتشر شد. به اهمیت رخدادهای فاجعه‌ بار اشاره ‌شده که در میان آن‌ها می‌توان خطر پاندمی‌های طبیعی و مهندسی‌ شده را مشاهده نمود. امروزه آزمایشگاه‌های تحقیقاتی ایمنی زیستی در نقاط زیادی از جهان مشغول کار و مطالعه بر روی پاتوژن‌های، با پتانسیل ایجاد پاندمی (PPPs) هستند و ازاین‌رو خطر خروج این پاتوژن‌ها و تهدید سلامت جوامع انسانی به‌ وسیله عفونت‌هایی با منشأ آزمایشگاهی بسیار حائز اهمیت است. این مقاله مروری، به بررسی مطالعات انجام‌ شده در این زمینه پرداخته است.

روش بررسی: این مقاله، نوعی مطالعه مروری بوده که در آن جمع‌آوری اطلاعات به‌ وسیله جستجو در اینترنت(science ،mbio ،elsevier) و مراجعه به گزارش سالانه بنیاد چالش‌های جهانی(GCF) و به‌ صورت محدود به زبان انگلیسی و با محدودیت زمانی(سال 2012 به بعد) و با استفاده از عبارت کلیدی potential pandemic pathogen، انجام‌ گرفته است. در میان مقالات به‌ دست‌ آمده، مواردی که مؤلفین صاحب‌نظر و مجربی داشته‌اند و مورد استناد واقع ‌شده بودند، انتخاب گردیدند.

یافته‌ها: با نگاهی به موارد ثبت‌ شده شیوع بیماری‌های عفونی، می‌توان مواردی را یافت که پاتوژن‌های عامل شیوع بیماری از آزمایشگاه‌های تحقیقاتی منشأ گرفته‌اند. از طرفی مطالعات آماری نشان داده است که احتمال خروج پاتوژن‌های پاندمیک نظیر ویروس آنفولانزای سویه H5N1 از درصد قابل‌ توجه شانس رخ‌داد، برخوردارند. به‌علاوه در کنار روند افزایشی تعداد این مجموعه‌های تحقیقاتی و کارکنان شاغل در آن، عدم آمادگی جوامع انسانی برای رخ داد پاندمی عفونی، خطر بزرگی را متوجه جامعه بشری کرده است.

نتیجه‌گیری: با توجه به موارد اتفاق افتاده خروج پاتوژن‌ها از آزمایشگاه‌های تحقیقاتی و نیز مطالعات آماری صورت گرفته در این زمینه می‌توان به خطر بالقوه تهدید کننده این نوع حوادث پی برد. ازاین‌رو، برقراری یک نظام اخلاقی و نیز بهینه‌سازی سیستم‌های ایمنی این مجموعه‌های تحقیقاتی و به‌علاوه سنجیدن بهای به دست آوردن اطلاعات در مورد پاتوژن‌های پاندمیک جدید در ازای خطر تهدید سلامت جامعه انسانی، الزامی می‌نماید. 

کلمات کلیدی: پاتوژن‌های با پتانسیل ایجاد پاندمی (PPPs)، عفونت با منشأ آزمایشگاهی (LAI)

ادامه مطلب...

ساختمان وتجهیزات بیمارستان در کنترل شیوع عفونت های بیمارستانی ناشی از استافیلوکوکوس ها در بیمارستان نوشهر

استافیلوکوك هاي کواگولاز ،بتالاکتاماز منفی در تمامی اعضاء باز بدن ساکن هستند. درگذشته به عنوان عوامل غیر پاتوژن یا بیماري زاي ضعیف و عوامل آلوده کننده ثانویه قلمداد می شده اند. بیش از دو دهه از پیدایش استافیلوکوکوس هاي کواگولاز منفی به عنوان پاتوژن هاي فرصت طلب بخصوص در افراد داراي نقص سیستم ایمنی و بیماران داراي ایمپلنت می گذرد. بروز فزاینده عفونت هاي بیمارستانی ناشی ازاین باکتري ها شناسایی آنها را درحد گونه مطرح می سازد. هدف از انجام این مطالعه شناسایی سویه هاي استافیلوکوکوس های کواگولاز منفی جداسازي شده از 100 نمونه کلینیکی به روش هاي کشت و بیوشیمیایی بود. تعداد 100 نمونه استافیلوکوكوس هاي کواگولازمنفی ازنمونه هاي مختلف بالینی شامل: نمونه ادرار، پوست، زخم از بیماران مرد و زن مراجعه به بیمارستان آیت الله طالقانی چالوس جداسازي شد. روش هاي فنوتایپی شامل کشت در بلاد آگار و مانیتول سالت آگار و DNase  و آزمون هاي بیوشیمیایی شامل تست اکسیداز، کاتالاز، استفاده از دیسک های باسیتراسین و فورازولیدون و نوویوسین بررسی گردیدند.

در این پژوهش توانستیم 35 جدایه از استافیلوکوکوس کواگولاز را با روش های فنوتایپی از محل های مورد نظر جداسازی و شناسایی نماییم.و از آنجایی که ساختمان بیمارستان و تجهیزات آن تاثیر بسزایی در پیشگیری و کنترل و انتشار عفونت های بیمارستانی دارد لذا اهمیت آن بیشتر نمود پیدا می کند.

ادامه مطلب...

سیستم های میکروسیال جایگزین روش های سنتی جداسازی اسپرم ها

 

در کل دنیا از هر شش زوج درسن باروری یک زوج و حداقل یک بارتحت تاثیر نوعی از ناباروری قرار می گیرد. در دهه های گذشته روش های کمک باروری((ART مثل تلقیح داخل رحمی اسپرم(IUI)، لقاح آزمایشگاهی(IVF)، و تزریق داخل سیتوپلاسمی اسپرم(ICSI) به طور گسترده ای برای موفقیت در بارداری مورد استفاده قرار گرفته است. شناسایی و جداسازی اسپرم هایی با بیشترین تحرک و DNA سالم یک فاکتور ضروری برای IVF یا ICSI موفق و داشتن فرزندانی سالم برای زوج ها است. با توجه به طبیعت بسیار ظریف و شکننده اسپرم، جداسازی اسپرم هایی با کیفیت خوب با روش های قدیمی مثل رنگ آمیزی یا جداسازی با سانتریفیوژ در سرم فیزیولوژی یا شیب غلظت آلبومین دارای چالش های زیادی از جمله احتمال وارد کردن آسیب به DNA اسپرم و زمان بر بودن را دارد. در سال های اخیر، روش های میکروسیال برای جداسازی اسپرم های پویا، متحرک و با بهترین مورفولوژی و ساختار DNA روز به روز توسعه پیدا کرده ودر آینده ای نه چندان دور جایگزین روش های سنتی خواهند شد.


مقدمه
ناباروری در حدود 50 تا 80 میلیون زوج در دنیا را تحت تاثیر قرارداده است. نیمی از ناباروری ها به علت مشکلات مردانه می باشد که عمده دلیل آن تعداد و تحرک کم اسپرم است. از دلایل دیگر ناباروری مردانه کمبودهای تغذیه ای، استرس، التهاب مزمن، و قرار گرفتن در معرض سموم موجود در محیط زیست است که می تواند مقدار و کیفیت اسپرم را کاهش دهد. به طور طبیعی تعداد و تحرک کم اسپرم و ناهنجاری اسپرمی باعث اختلال در توانایی اسپرم در بارورسازی تخمک می شود. جداسازی اسپرم های با تحرک بسیار بالا یک فاکتور حیاتی در موفقیت روش IVF و ICSI است بنابراین لقاح تخمک و در نهایت یک تولد زنده تا حد زیادی به کیفیت اسپرم بستگی دارد. ازاین رو، فن آوری هایی با کارآیی بالا به منظور تسهیل شناسایی و انتخاب اسپرم سالم می تواند تا حد زیادی بهبود میزان موفقیت ICSI، IVF، و دیگر روش های کمک باروری را افزایش دهد. در چند دهه اخیر علم میکروسیال تحول چشمگیری را در زمینه تحقیقات علوم پزشکی و زیستی ایجاد کرده و شبیه سازی الگوهایی زیستی بدن را در محیط آزمایشگاهی فراهم کرده است.


روش های قدیمی جداسازی اسپرم ها
جداسازی و گزینش اسپرم برای IVF یا ICSI بیشتر بر پایه میزان تحرک اسپرم است چون اسپرم هایی با تحرک بالا و مورفولوژی خوب شانس موفقیت بالاتری در باروری تخمک دارند. در روش های جداسازی قدیمی اکثرا گزینش اسپرم هایی با تحرک خوب توسط تکنیک هایی مثل swim up واستفاده از شیب غلظتی آلبومین در سانتریفیوژ انجام می گرفت. در روش swim up اسپرم متحرک و باکیفیت خوب از اسپرم های رسوب کرده جداشده و به لایه جدید حرکت می کند ولی با این وجود برای جداسازی اسپرم هایی با تحرک خوب بازده کمی دارد. سانتریفیوژ شیب غلظتی می تواند اسپرم ها را برا اساس تراکم جدا می کند اما عمل سانتریفیوژ بر روی حیات و DNA اسپرم تاثیر منفی دارد. همچنین این دو روش قدیمی درنمونه هایی با اختلالات الیگواسپرمی، کم تحرکی اسپرم و اسپرم های فریز شده کارآیی بسیار پایینی دارند.

توسعه سیستم میکروسیال
تاریخچه گسترش سیستم میکروسیال به دهه 1990 میلادی بر می گردد. جایی که آژانس پروژه های تحقیقاتی پیشرفته دفاعی آمریکا (DARPA) برنامه های عظیمی برای گسترش ابزاری تشخیصی در محیط نظامی برای اندازه گیری مواد مختلف شیمیایی و زیستی با قابلیت حمل و دارای دقت بالا را توسعه داد. سیستم میکروسیال بر روی بسترهایی از جنس کاغذ، سیلیکون، شیشه و امروزه روی مواد پلیمری مثل PDMS انجام می شود. در اکثر این سیستم ها کانال، پمپ، دریچه و مخلوط کننده وجود دارد که سیال مورد نظر مانند مایعات بدن از درون این کانال ها جریان پیدا کرده و آنالیز مورد نظر را انجام می دهد. فن آوری آزمایشگاه روی تراشه که از روش میکروسیال استفاده می کند پیشرفت های شگفت آوری را در سرعت و دقت آزمایشات فراهم آورده است. وجود مزیت های زیادی مثل نیاز به تجهیزات، فضا و حجم نمونه کم، سرعت و دقت بالا در پردازش و جداسازی مواد، قابلیت کنترل فرآیند آزمایش ، کاهش خطاهای کاربر و شاید مهمترین فاکتور هزینه پایین استفاده از تکنولوژی میکروسیال در آزمایشگاه و یا مراکز ناباروری است. در چند سال اخیر مطالعات گسترده ای درعرصه جداسازی اسپرم ها با میکروسیالات انجام شده و کارآیی بالای خود را در بهبود IVF نشان داده است. از جمله تکنیک هایی که از سیستم میکروسیالات برای جداسازی اسپرم ها استفاده شده میتوان به جداسازی اسپرمها در شیب غلظت مواد شیمیایی ، جداسازی در شیب حرارتی، جداسازی دربرابر جریان سیالات، جداسازی با میکروسیالات بصورت پاسیو و روش های ترکیبی اشاره کرد).

جداسازی اسپرم ها در شیب غلظت مواد شیمیایی
درون بدن انسان حرکت اسپرم و مسیریابی آن به سوی تخمک با جذب شیب غلظت مواد شیمیایی رها شده توسط تخمک صورت می گیرد. با الهام گرفتن از این پدیده طبیعی رحم و در سال 1993 سیستم میکروسیالی که درون کانال های آن شیب غلظتی از هیالورونیک اسید و مخاطات لوله رحمی و سرویکس بود طراحی شد. امروزه چندین تکنیک با استفاده از مواد شیمیایی مختلف مثل استیل کولین یا سلول های کومولوس موش طراحی و استفاده شده که کارایی جداسازی و باروری در نتایج آزمایشات بسیار بالا گزارش شده است.

جداسازی اسپرم ها در برابر جریان سیالات
اصول جداسازی دراین سیستم بر اساس تحرک و توانایی اسپرم در عبوراز درون یک جریان سیال آرام است. در این سیستم جریان با فشار ثابت هیدرولیکی آغاز شده وتوسط نیروهای کاپیلاری و گرانشی و بدون نیاز به منبع قدرت خارجی به جلو رانده می شود. در دستگاهی که از این نوع سیستم میکروسیال استفاده می کند جداسازی اسپرم های متحرک از دبریدها و اسپرم های غیرمتحرک بر اساس توانایی swim out کردن اسپرم از جریان درون کانال است. راه دیگر جداسازی به توانایی رو به جلو حرکت کردن اسپرم ها و مقابله با جریان مخالف درون کانال ها می باشد. طبیعتا اسپرم هایی با قدرت تحرک بالا مقاومت بیشتری نسبت به جریان مخالف خود دارند بنابراین اسپرم هایی با کیفیت بالاتری را می توان جدا کرد.

جداسازی اسپرم ها در شیب حرارتی
تحرک در اثر دما به عنوان یکی از فاکتورهای مهم در ارزیابی کیفیت اسپرم مطرح است. در این سیستم میکروسیال شیب حرارتی در دو طرف(شاخه) کانال تعبیه شده و با یک دستگاهی که پیرامون کانال قرار دارد این شیب حرارتی به دقت کنترل می شود. اسپرم های پاسخ دهنده به دما به سمت شاخه با دما بالاتر حرکت می کنند ولی اسپرم های بی پاسخ به دما به هردوطرف حرکت می کنند. دریچه رابط هوا نیز برای مجزا کردن دو شاخه و کنترل کردن اسپرم های به دام افتاده کار گذاشته شده است. نتایج مطالعات کار با این دستگاه نشان داد که اسپرم های پاسخ دهنده به شیب دما(از 34 تا37 درجه) تقریبا 6-11 درصد از کل اسپرم ها را شامل می شوند.

جداسازی اسپرم ها با میکروسیالات بصورت پاسیو
اصول این سیستم جداسازی اسپرم هایی با بیشترین تحرک در فواصل زمانی تعیین شده است. به این صورت که اسپرم های بسیار متحرک در یک زمان محدود و مشخص از خروجی کانال میکروسیال خارج شده و جمع می شوند در حالی که اسپرم های کم تحرک در نزدیکی ورودی نمونه درون کانال باقی می مانند. برای پیگیری هم زمان و یکپارچه اسپرم ها و افزایش میدان دید یک چیپ میکروسیالی و دستگاه CCD کار گذاشته شده است. این پلات فرم یکپارچه قادر به ردیابی اسپرم و حرکت آن بر روی کانال با ردیابی مسیر سایه اسپرم را مهیا می سازد. با این روش محاسباتی تحرک اسپرم موش و انسان آزمایش شده است زمان خستگی برای اسپرم موش ها تقریبا نیم ساعت است که بعد از این مدت از تحرک اسپرم ها بسیار کاسته می شود. این نتیجه گیری با نتایج تجربی مشاهده شده بسیار همسو گزارش شده است.

شکل 1 - (A) جداسازی اسپرم ­ها در شیب غلظت مواد شیمیایی (B, C) جداسازی اسپرم ­ها در شیب حرارتی   (D, F) جداسازی اسپرم­ ها در برابر جریان سیالات (E) جداسازی اسپرم­ ها با میکروسیالات بصورت پاسیو

دستگاه های تجاری شده برای آنالیز مایع منی
با پیشرفت های روزافزون میکروسیالات و استفاده ازاین صنعت در آزمایشگاه های تحقیقاتی بالطبع پای دستگاه ها و تجاری سازی این سیستم برای عرضه در بازار مطرح است. اخیرا دستگاهی به نام بررسی باروری اسپرم که یک تست خانگی است تاییدیه سازمان غذا و دارو آمریکا را گرفته است. قیمت دستگاه درحدود 40 دلار فروخته می شود و با صحت نزدیک 98 درصد اسپرم هایی با قدرت بارورکننده را تشخیص می دهد. دستگاه براساس قدرت تشخیص پروتئین سطحی و اختصاصی که فقط در سر اسپرم هایی با قدرت بارورکننده وجود دارد کار می کند. تست باروری مردانه Fertell فعلا تجاری سازی نشده ولی دستگاهی برای اندازه گیری غلظت اسپرم متحرک است که این اسپرم ها می توانند از طریق یک محلول شیمیایی گرم(همانند ترشحات گردن رحم) حرکت کنند. دستگاه Micra که نوعی میکروسکوپ LED است به عنوان ابزار خانگی آنالیز مایع منی به قیمت حدود 70 دلار در بازار موجود می باشد. این دستگاه قادر به آنالیز زمان آب شدگی، تعیین حجم نمونه، تعداد و قدرت تحرک اسپرم است.

نتیجه گیری
دستگاه های میکروسیال با دو هدف آنالیزطیف گسترده ای از عملکردهای مختلف اسپرم ها و جداسازی اسپرم هایی با تحرک بالا از میان مخلوطی از مایع سمینال، سلول های غیر بارورکننده، اسپرم بالغ و نابالغ، دبریدهای غیر اختصاصی، و میکروارگانیسم های مختلف برای بهبود نتیجه IVF مورد استفاده قرار گرفته است. روش های قدیمی جداسازی میزان آسیب DNA بالاتر و نیاز به زمان و کار بیشتری دارند. تلاش های زیادی برای استفاده از روش های جایگزین شده است مثلا استفاده از سیستم میکروسیالاتی که در ابعاد کوچک مثل آزمایشگاه روی تراشه طراحی شده اند این سیستم ها با دارا بودن قابلیت هایی همچون ارزان، استفاده آسان و یک بار مصرف بودن، توان بالادر آنالیز و نیاز به حجم کم نمونه می تواند کارآیی بالای خود را در مراکز کمک باروری نشان دهد.

 

منابع

1. Knowlton SM, Sadasivam M, Tasoglu S. Microfluidics for sperm research. Trends Biotechnol. 2015;33(4):221-9.

2. Nosrati R, Vollmer M, Eamer L, San Gabriel MC, Zeidan K, Zini A, et al. Rapid selection of sperm with high DNA integrity. Lab on a Chip. 2014;14(6):1142-50.
3. Wu J-K, Chen P-C, Lin Y-N, Wang C-W, Pan L-C, Tseng F-G. High-throughput flowing upstream sperm sorting in a retarding flow field for human semen analysis. Analyst. 2017;142(6):938-44.

تنظیم کنندگان

نادر هاشمی، حسین صادقی
1- دانشجوی دکتری تخصصی بیوتکنولوژی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران
2- دانشجوی دکتری تخصصی ژنتیک پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران

عفونت ادراری ، باکتری های ایجاد کننده ، مقاومت آنتی بیوتیکی

عفونت ادراری

مقدمه:

عفونت دستگاه ادراری(Urinary Tract Infection) یکی از شایع ترین عفونت های باکتریایی می باشد که به عنوان دومین عامل عفونت در بدن انسان شناخته شده است(1). در طی 10 سال گذشته، میزان ابتلا به عفونت ادراری 18 درصد افزایش داشته است. عدم تشخیص و درمان به موقع این نوع از عفونت می تواند عوارض شدیدی هم چون اختلالات دستگاه ادراری، فشار خون، اختلالات کلیوی، اورمی و در زنان حامله زایمان زودرس و حتی سقط جنین را موجب شود. میزان عفونت ادراری در کشورهای در حال توسعه حداقل 250میلیون نفر در سال تخمین زده شده است(3,2). در ابتلا به عفونت های مجرای ادراری، زنان نسبت به مردان مستعدتر هستند. عوامل متعدد بیماری زا و عادات رفتاری مختلفی در ایجاد عفونت های مجاری ادراری دخالت دارند(4). شیوع این عفونت بر اساس سن و جنس متفاوت و به طور واضحی به دلایل تفاوت های آناتومیکی، در زنان بیشتر از مردان است. عامل این عفونت در اغلب موارد باکتری ها به خصوص باکتری های گرم منفی مانند اشریشیاکلی است . اشریشیاکلی از خانواده انتروباکتریاسه، حداقل در 80 درصد موارد عامل بیماری است(5). سایر باکتری های گرم منفی عبارتند از کلبسیلا، پروتئوس، پسودوموناس، سراشیا و آنتروباکترها که درصد کمی از عفونت های ادراری را ایجاد می کنند(6و7). به این صورت که بعد از عوامل ذکر شده، کوکسی های گرم مثبت عمدتا شامل استافیلوکوک های کواگولاز منفی و انتروکوک ها در رتبه دوم قرار می گیرند(8و9). انواع عفونت های دستگاه ادرای: اورتریت، باکتریوری بدون علامت، سیستیت، سندرم اورترال حاد، پیلونفریت .


گروهی از کارشناسان و متخصصان بهداشت در امریکا پیش بینی کرده اند که تا سال 2018 میلادی نیمی از جمعیت بزرگسالان جهان حدود 3/2 میلیارد نفر، دچار علایم عفونت ادراری خواهند شد. 

 

در آمریکا عفونت مجاری ادراری پس از عفونت مجاری تنفسی فوقانی در مقام دوم قرار داشته و سالیانه بیش از 8 میلیون نفر به مراکز درمانی می کشاند (10). بیشترین عامل اتیولوژیک عفونت دستگاه ادراری اشریشیاکلی می باشد(11و12) که می تواند به دلیل توانایی بیشتر این باکتری در اتصال به سلول های مجاری ادراری، مقاومت بیشتر در برابر خاصیت ضد باکتری سرم انسان، تولید همولیزین وافزایش تولید آنتی ژن کپسول باشد(13).

1102

فلور نرمال مجرای ادراری شامل:Coagulase-negative staphylococci ,Viridans and non-hemolytic streptococci ,Lactobacilli Anaerobic gram-negative bacilli ,Anaerobic cocci ,Propionibacterium spp ,Corynebacterium spp ,commensal Mycoplasma spp و... می باشد.

بر اساس آمار سازمان های جهانی، سالانه 29-17 میلیارد دلار صرف هزینه درمان عفونت های بیمارستانی می شود که از این مبلغ 39% مربوط به هزینه های ایجاد شده ناشی از عفونت های ادراری می شود (14). 

در سال های اخیر، مصرف غیر منطقی و بی رویه آنتی بیوتیک های رایج باعث افزایش مقاومت آنتی بیوتیکی در میان پاتوژن های ادراری در تمام دنیا گردیده و درمان آن ها را با مشکلات بسیاری مواجه کرده است (15و16).

در بیشتر بیماری های عفونی مثل عفونت ادراری لازم است پزشک قبل از شناخت قطعی عامل عفونت و حساسیت آنتی بیوتیکی آن، درمان را آغاز نماید. در این صورت پزشک بایستی اطلاعات کافی در زمینه عامل احتمالی عفونت و حساسیت آنتی بیوتیکی آن داشته باشد تا قادر به تجویز داروی مناسب باشد(17و18).

میکروارگانیسم ها با روش های مختلفی می توانند با ناملایمات محیطی سازگاری حاصل کنند که یکی از این سازگاری های مقاومت دارویی است(19). با توجه به افزایش مقاومت دارویی در بین میکروارگانیسم ها، آنتی بیوتیک هایی که زمانی موثر بودند، در حال حاضر تاثیر بسیار کمی بر باکتری ها مولد عفونت ادراری دارند که این امر به علت ویژگی های ژنتیک باکتری، افزایش جمعیت، مسافرت و مصرف غیر استاندارد آنتی بیوتیکی است(20).

توصیه های سازمان بیماری های عفونی آمریکا برای عفونت های ادراری پیشرفته برای درمان تجربی عفونت های ادراری، سولفامتاکسازول-تری متوپریم می باشد، مکر در مواردی که میزان مقاومت در عامل ایجاد کننده عفونت اشریشیاکلی اکتسابی از جامعه بیشتر 20-10% شود که در این شرایط بایستی از فلوروکینولون ها استفاده نمود(21).

در بررسی مقاومت آنتی بیوتیکی و حساسیت دارو ها در عفونت ادراری از چند روش از جمله : Kirby- Bauer انتشار از دیسک، E-Test ، میکرودایلوشن، ماکرودایلوشن و .... استفاده می شود که با توجه به دقت و کاربرد هر روش مورد استفاده قرار می گیرد.

 

1103

 

 آنتی بیوتیک ها ابزارهای قدرتمندی برای بشر هستند که استفاده از آن ها عصر پزشکی مدرن را ممکن ساخته است. این ترکیبات عمدتا از میکروارگانیسم ها به دست می آیند. اما نکته قابل توجه این است که میکروارگانیسم ها راه مقابله با آنتی بیوتیک ها را به خوبی می دانند. آن ها بسیاری از ژن های مقاومت به آنتی بیوتیک را طی سالیان دراز با خود به همراه داشته اند. حال استفاده ی نادرست از آنتی بیوتیک ها در درمان بیماری ها موجب انباشته شدن ژن های مقاومتی و همچنین شناسایی راه های جدید مقابله با آنتی بیوتیک توسط میکروارگانیسم ها گردید.

براساس گزارش سازمان جهانی بهداشت، نسبت بالایی از باکتری های مقاوم به آنتی بیوتیک که سبب عفونت های شایعی مانند عفونت های دستگاه ادراری، ذات الریه و عفونت های خون می شوند، وجود دارند. ناکار آمد بودن دارو نسبت به عفونت به معنای افزایش نرخ ناتوانی و مرگ و تحمیل هزینه های هنگفت در حوزه بهداشت است. در سال 1944 آنتی بیوتیک پنی سیلین مورد استفاده گسترده در درمان عفونت های باکتریال قرار گرفت. اما دیری نپایید(درحدود 3 سال بعد) که باکتری ها خود را به سیستم های دفاعی مختلفی دربرابر آنتی بیوتیک ها مجهز کردند و در برابر آن ها مقاوم شدند به گونه ای که اولین مقاومت آنتی بیوتیکی در سال 1947 گزارش شد. آنتی بیوتیک ها در روش های مختلفی مانند: جلوگیری از ساخت دیواره سلولی باکتری مانند: Cephalosporin ,Penicillin ,Carbapenems , β-lactams وجلوگیری از سنتز پروتئین، جلوگیری از سنتز نوکلئیک اسید.

 

مکانیسم های مقاومت باکتری ها:

1- جلوگیری از نفوذ آنتی بیوتیک 2- غیرفعال سازی ودست کاری آنتی بیوتیک 3- دست کاری هدف آنتی بیوتیک 4- بیوفیلم، جلوگیری از نفوذ آنتی بیوتیک و غیره ....

برای درمان عفونت های استافیلوکوکی آنتی بیوتیک های متعددی در دسترس است. S.saprophyticus کماکان به بسیاری از آنتی بیوتیک های β-Lactam نظیر پنی سیلین حساس بوده ولی در حال حاضر مقاومت به آن افزایش یافته است. یک دوره کوتاه و با دوزهای بالا پنی سیلین ها و در صورت الرژی به پنی سیلین استفاده از سفالوسپورین ها یا کوتریموکسازول برای درمان عفونت ادراری ناشی از از این میکروارگانیسم کافی است. اما درمان عفونت های ناشی از S.epidermidisو S.aureus به لحاظ وجود مقاومت نسبت به آنتی بیوتیک های مختلف چه در عفونت های بیمارستانی چه برخاسته از جامعه مشکل است. در شرایطی که در عفونت های خاص بیمارستانی شک بر این میکروارگانیسم ها و مقاومت آنها وجود داشته باشد، ونکومایسین معمولا به رژیم آنتی بیوتیک اولیه افزوده می شود. در سال های گذشته حساسیت این میکروارگانیسم ها به کینولون موجب استفاده از این آنتی بیوتیک ها در درمان آنها شده بود ولی متاسفانه مقاومت به کینولون ها نیز رو به افزایش است.

مقاومت روز افزون به آنتی بیوتیک ها موجب مشکل شدن درمان بیمار می شود. بیش از 50 درصد اشریشیا کولی به آموکسی سیلین و آمپی سیلین مقاومند(22و23) مقاومت به کوتریموکسازول و سفالوسپورین ها نیز رو به افزایش می باشد(24و25)

برای مثال سیپروفلوکساسین از دسته فلوروکینولون در گزارش های متعدد از ایران و کشور های مختلف از سال 2015 در ایران و عمان مقاومت (60%) و در سال 2016 از سوئیس (62.5%) و عراق (100%) گزارش شده است که نشان دهنده افزایش مقاومت آنتی بیوتیکی می باشد.

در بررسی مقالات متعدد به طور مثال آنتی بیوتیک آموکسی سیلین و آمپی سیلین در جز مقاوم ترین داروها شناخته شده که کارایی لازم وتاثیر زیادی را بر روی باکتری های مولد عفونت ادراری ندارد ، در بررسی سلطان دلال و همکاران در مقایسه الگوی مقاومت آنتی بیوتیکی گروه کلبسیلا در سال 93 در تهران مقاومت آموکسی سیلین(63/90) گزارش شده است(26).

در مطالعه سوادکوهی براری در شمال کشور در سال 90 مقاومت آنتی بیوتیک آمپی سیلین در باکتری های اشریشیا کلی، کلبسیلا، سودوموناس و پروتئوس به ترتیب (5/87)، (100)، (75)و(100) می باشد.(27)

هم چنین در بررسی حیدری سورشجانی در چهار محال بختیاری در سال 91 مقاومت آمپی سیلین در باکتری اشریشیاکلی (71/85) می باشد28)).

 

نتیجه گیری:

بنابراین تشخیص به موقع این بیماری باکتریایی و درمان صحیح و به موقع در پیش آگهی آن سهم قابل توجهی دارد. از آنجا که مقاومت و حساسیت به آنتی بیوتیک ها با فاکتورهای زمان و مکان تغییر می کند، تشخیص و درمان به موقع عفونت های ادراری به ویژه در موارد درگیری قسمت های بالایی سیستم ادراری ضروری می باشد، زیرا به تاخیر افتادن درمان، باعث آسیب غیرقابل برگشت به بافت کلیه و بروز عوارضی نظیر پیلونفروز، آبسه کلیه یا پیلونفریت مزمن می شود که گاهی می تواند زمینه ساز نارسایی مزمن کلیه هم باشند. با توجه به اینکه به دلیل عدم وجود آگاهی از مصرف درست آنتی بیوتیک ها در سطح جامعه، اغلب کشت های ادرار بیماران مراجعه کرده به دلیل خود درمانی های قبلی منفی گزارش می گردند.

 

معین حمیدی حصاری ، کارشناس ارشد میکروبیولوژی، دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی، بجنورد، ایران

میعاد بنی طرفی، دانشجوی کارشناسی ارشد بیوتکنولوژی میکروبی، آزمایشگاه دکتر قزل باش

این مقاله در شماره 110 نشریه پیام آزمایشگاه به چاپ رسیده است.