RT Audacity - шаблон joomla Оригами

علایم بیماری های روده از جمله درد مزمن شکمی ، اسهال ، یبوست و نفخ  معمولا کمتر مورد توجه هستند . با توجه به این علایم افتراق بیماری های مختلف دستگاه گوارش نظیر بیماری التهابی روده (Inflamatory bowel disease) ،کولیت اولسراتیو (ulserative colite) ،بیماری کرون (Crown disease) و سندرم روده تحریک پذیر Irritable Bowel Syndrome) (دشوار به نظر می رسد. (1)

سندرم روده تحريک پذير (IBS)، يک اختلال شايع گوارشي است که ويژگي اصلي آن تغيير در اجابت مزاج و درد شکمي است . نکته مهم ، آن است که در سندرم روده تحريک پذير هيچ اختلال عضو شناخته شده اي با معاينه باليني و بررسي تشخيصي معمول يافت نمي شود و هيچ شاخص قطعي براي سندرم روده تحريک پذير وجود ندارد .بنابراين تعريف بيماري بر اساس معيارهاي باليني ، و به تشخيص پزشک خبره گذاشته می شود.(2)

شايع ترين شکايت بيماران ، درد شکم همراه با تغيير اجابت مزاج به صورت يبوست ، اسهال يا هر دو است . درد در IBS مي تواند در قسمت هاي مختلف شکم احساس شود .این درد ممکن است در قسمت بالاي شکم ، پايين شکم يا پهلوها بروز کند  . معمولاً درد ، دوره اي است و با دوره هاي تشديد يا تخفيف همراه است اما در بعضي بيماران ، درد دائمي مي شود . شدت درد ممکن است خفيف و قابل تحمل باشد يا آن قدر شديد باشد که فرد به طور دوره اي توان رفتن به سرکار را نداشته باشد . به هر حال درد شکمي تقريباً در تمامي بيماران فقط در ساعات بيداري وجود دارد و غالباً با مصرف غذاهاي خاص يا استرس عاطفي افزايش مي يابد و به عکس با دفع گاز يا مدفوع کاهش پيدا مي کند IBS . بيماري جوانان است و اغلب مبتلايان ، در سنين کمتر از ۴۵ سالگي به سر مي برند ولي ممکن است افراد مسن نيز درگير شوند .

 حدود 10 % تا 20%  جمعیت بالغ به این بیماری مبتلاست وشیوع این بیماری  در سنین 20 تا 30 سال بیشتر گزارش شده است. زنان ، ۲ تا ۳ برابر مردان به اين بيماري مبتلا مي شوند .(2)

بیماري التهابی روده (IBD) یک بیماري ناشی از عملکرد نامناسب سیستم ایمنی در برابر باکتريهاي روده است.(3)

یماری های التهابی روده (IBD) اشاره به دو بیماری مزمن کولیت زخمی یا کولیت اولسراتیو (ulcerative colitis) و بیماری کرون (Crohn's disease) دارد.

هر دو بیماری کرون و کولیت اولسراتیو، جدار روده‌ها را درگیر کرده و باعث التهاب، تورم و ایجاد زخم می گردند. البته التهاب و پیامدهای آن در بیماری کرون و کولیت اولسراتیو متفاوت هستند. نتایج التهاب در درجات مختلفی مانند درد شکم، اسهال و خونریزی روده، قابل مشاهده می باشد. باید به این نکته توجه داشت که هر دو بیماری می توانند به مشکلات جدی گوارشی منجر شوند.

شیوع (UC) حدود 100 تا 200 نفر در هر 100000 نفر و شیوع (CD) حدود 50 تا 100 نفر در هر 100000 نفر گزارش شده است. (2)

بیماری التهابی روده (IBD) در سنین 15 تا 30 سالگی بیشتر دیده شده است اما در 20% موارد این بیماری در کودکان نیز مشاهده شده است . (1)

به علت اهمیت تشخیص IBD از IBS  دانشمندان به دنبال کشف بیومارکرهای جدید در تشخیص و پیش آگهی این بیماری ها می باشند.

روش های اولیه و روتین تشخیص این بیماری ها شامل شمارش سلولهای خون و بررسی سرعت رسوب گلبول های قرمز(ESR) و اندازه گیری پروتئین فازحاد CRP  می باشد. هم چنین تست بررسی خون مخفی در مدفوع (گاباک) می تواند کمک کننده باشند. این روش های تشخیصی اولیه در نهایت منجر به بررسی نتایج تصویربرداری و در نهایت اندوسکوپی و کلونوسکوپی خواهد شد.(1)

در حال حاضر، کولونوسکوپی و بیوپسی روشاستاندارد براي شناسایی بیماريهاي التهابی روده است. انتخاب بیماران براي اندوسکوپی فقط بر اساس علائم بالینی قابل اعتماد نیست و بسیاري از بیماران مشکوك به IBD ،یافته هاي اندوسکوپیک منفی خواهند داشت (9)

همانطور که ملاحظه می شود این روند تشخیصی کمی طولانی به نظر می رسد حال آنکه باروش های تشخیصی سریع تر می توان از رنج بیمار کاست.

کالپروتکتین یک پروتئین کوچک و متصل شونده به کلسیم(CA+2) و  روی(ZN+2) از خانواده پروتئین S100  می باشد . که اولین بار در سال 1980 مورد توجه قرار گرفت. این پروتئین هترو دایمری است که در نوتروفیل ، مونوسیت و ماکروفاژ دیده می شود. کالپروتکتین 60% از پروتئین های موجود در سیتوزول نوتروفیل ها را به خود اختصاص داده است.(4)

در پی بروز التهاب در هر نقطه ای از بدن و از جمله روده در بیماری های التهابی و تجمع نوتروفیلها از گردش خون به موضع التهاب، کالپروتکتین از این سلول ها ترشح شده (5) و در این حالت قابل اندازه گیری درانواع مایعات بدن و مدفوع می باشد.

غلظت کالپروتکتین در مدفوع با روش گلد استاندارد (کلونوسکوپی) و همچنین شدت التهاب روده متناسب است.(6) و پایداری این پروتئین به مدت 7 روز در مدفوع بسیار حائز اهمیت به نظر می رسد. . (7) روش های اندازه گیری کالپروتکتین در مدفوع براساس تکنیک های ایمونوشیمی می باشدکه در تمام این روش ها آنتی بادی های مونوکلونال یا پلی کلونال جهت اتصال به کالپروتکتین بکار گرفته می شود.

نتایج در این روشها می تواند به صورت کیفی وکمی گزارش شود. تحقیقات نشان می دهد میزان کالپروتکتین مدفوع در بیماران مبتلا به IBD  به طور مشخص افزایش می یابد حال آنکه این افزایش در بیماران مبتلا به IBS دیده نمی شود.(8)

در نهایت می توان گفت اندازه گیری کالپروتکتین مدفوع در بیماران مشکوک به IBD به عنوان روشی غیر تهاجمی در سه سطح مورد توجه می باشد:                                                                                                                     

تشخیص بیماری : اندازه گیری کالپروتکتین مدفوع به عنوان یک روش غیرتهاجمی حساسیت و اختصاصیت کافی جهت تشخیص بیماری های التهابی روده نظیر IBD  را دارد و باعث می شود تعداد کمتری از بیماران در معرض کلونوسکوپی قرار گیرند.

بررسی سیر بیماری و پاسخ به درمان : هدف از درمان IBD  اصلاح مخاط آسیب دیده و رفع التهاب روده می باشد. طبیعی شدن میزان کالپروتکتین در مدفوع نشان دهنده موفقیت و پاسخ به درمان است.

پیش آگهی بیماری: کالپروتکتین افزایش یافته می تواند نشان دهنده عود بیماری باشد که نیاز به درمان مجدد را مطرح می سازد.

ارزیابی کالپروتکتین به عنوان نشانگری حساس در التهابات بافتی سبب می شود تعداد موارد آندوسکوپی غیر ضروری که یک روش  تشخیصی تهاجمی است، کاهش یابد.

 تنظیم کننده: 

زینب کربلایی پازکی کارشناس ارشد انگل شناسی پزشکی

دانشگاه علوم پزشکی تهران ، بیمارستان سینا

References

1-     E Walsham N, Sherwood R, Fecal calprotectin in inflammatory bowel disease, Clinical and Experimental Gastroenterology 2016:9 21–29

2-     National Institute for Health and Clinical Excellence. Faecal calprotectin diagnostic tests for inflammatory diseases of the bowel. NICE diagnostic guideline 11. London UK. 2013

3-     Joseph B. Kirsner. Inflammatory bowel disease. Saunders, 2000

4-     Hsu K, Champaiboon C, Guenther BD, et al. Anti-infective protective properties of S100 calgranulins. Antiinflamm Antiallergy Agents Med Chem. 2009;8:290–305

5-     Roseth A, Aadland E, Jahnsen J, Raknerud N. Assessment of disease activity in ulcerative colitis by fecal calprotectin, a novel granulocyte marker protein. Digestion. 1997;58:276–180.

6-     Roseth A, Schmidt P, Fagerhol M. Correlation between faecal excretion of indium-111-labelled granulocytes and calprotectin, a granulocyte marker protein, in patients with inflammatory bowel disease. Scand J Gastroenterol. 1999;34:50–54.

7-     6. Roseth A, Fagerhol M, Aadland E, Schjønsby H. Assessment of the neutrophil dominating protein in feces. A methodologic study. Scand J Gastroenterol. 1992;27:793–798

8-    شهرام زارع، حمید موسوي , عبداالله موسوي  ، ریحانه قدر جانی,  بررسی کالپروتکتین مدفوع در ارزیابی بیماران مبتلا به بیماري التهابی روده در بیمارستان شهید محمدي هرمزگان در فاصله زمانی 1393-1392, مجله دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان , دوره 15,  اسغند 1395, 1107 -1118

9-     Lasson A, Kilander A ,Stotzer PO. Diagnostic yield of colonoscopy based on symptoms. Scand J Gastroenterol 2008; 43(3): 356-62.